Strona Violetty Antkowiak

 

 

INNOWACJA PEDAGOGICZNA - Pismo Święte jako podstawowe źródło Bożego planu zbawienia w liturgii Kościoła – „Rok liturgiczny”

KATECHEZA DZIECI  Z TRUDNOŚCIAMI
 
SZKOLNYMI  I  NIEPEŁNOSPRAWNYMI  UMYSŁOWO

Wyróżnienie Tomka Wzory dyplomów - Boże Narodzenie
Wzory wyróżnień - Boże Narodzenie
Wzory dyplomów - Dzień Patrona_Mikołaja Kopernika

 

 

 

ZESPÓŁ PUBLICZNYCH SZKÓŁ

W ROGOWIE

 

 

 

 

INNOWACJA PEDAGOGICZNA

Pismo Święte jako podstawowe źródło Bożego planu zbawienia w liturgii Kościoła – „Rok liturgiczny”

 

 

 

 

Opracowała: Violetta Antkowiak

Rogowo 2006 rok

 



„Rok liturgiczny to droga, którą kroczy sam Chrystus. Rozpoczął ją za swego życia na ziemi.

Przechodzi obecnie przez świat, aby wszystkim dobrze czynić w tym wymiarze, aby ludzie zbliżyli się do Jego tajemnic i nimi żyli”

                                                             

                                                              papież Pius XII

 

 

 

 

 

 

Wstęp

 

 

 

          W ostatnim czasie obserwujemy wzrost liczby szkół, które w ramach edukacji i wychowania dzieci tworzą klasy integracyjne  .

W całym bogactwie procesu nauczania i wychowania, ma swoje miejsce sprawa przekazu wiary i roli katechety w życiu dzieci, które potrzebują specjalnej pomocy. Do niego należy przekaz wiary jak i właściwe ułożenie życia moralnego, całego procesu wartościowania czynów, które są wynikiem wiary.

          Doświadczenia z ostatnich lat, które zebrałam na podstawie pracy w klasach integracyjnych, przemyśleń i działań związanych z przybliżaniem dzieciom kalendarza liturgicznego, utrwalenia wybranych uroczystości i świąt oraz kształtowania postawy aktywnego ich przeżywania jak również rozmowy z koleżankami – katechetkami z innych szkół, księżmi naszej parafii pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, że istnieje ogromna potrzeba kultywowania relacji dziecka do Boga dzięki uczestnictwu  w życiu  skoncentrowanym na Bogu.

          Ważnym czynnikiem mającym ogromne znaczenie w życiu religijnym dziecka jest właśnie przeżywanie poszczególnych okresów roku liturgicznego w Kościele. Dlatego postanowiłam opracować innowacyjny program dotyczący okresów roku liturgicznego objawionego przez zbawczy plan Boga z uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnością intelektualną jak i z trudnościami dydaktycznymi.

 

Opracowany program  będzie realizowany w klasie integracyjnej V  szkoły podstawowej .

Ogólna charakterystyka klasy:

·        klasa liczy 17 uczniów: 4 dziewczynki

                                         13 chłopców.

*   1 uczeń:  posiada orzeczenie o upośledzeniu umysłowym w      stopniu umiarkowanym.

·        6 uczniów

Mają opinie Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w Żninie o dostosowaniu wymagań edukacyjnych do indywidualnych możliwości uczniów.

·        1 uczeń: ma dodatkowo zalecenie o dostosowaniu wymagań edukacyjnych do możliwości zdrowotnych ucznia.

Zadaniem programu jest:

-          dozowanie prawdy tekstów biblijnych na temat wydarzeń z życia  i działalności Pana Jezusa, które są uroczyście obchodzone w ciągu roku liturgicznego,

-          budzenie zainteresowania dzieci obyczajowością chrześcijańską w poszczególnych okresach roku liturgicznego,

-          osiąganie przez uczniów nie tylko aktywności intelektualnej, ale i emocjonalnej,

-          przygotowanie do pełnego, świadomego i czynnego uczestnictwa w liturgii kościoła,

-          doprowadzenie do adoracji i uwielbienia  Boga.

Głównym celem działania innowacji pedagogicznej jest przygotowanie dzieci zdrowych i niepełnosprawnych do aktywnego uczestnictwa w życiu Kościoła oraz emocjonalnego przeżywania świąt i uroczystości w roku liturgicznym.

 

Cele szczegółowe programu:

-          uświadomienie dzieciom, że Boży plan zbawienia zawarty w Piśmie świętym jest wielkim darem i pomocą we współczesnym świecie,

-          ukazywanie wartości chrześcijańskich związanych z obrzędowością i obchodami świąt i uroczystości w roku liturgicznym oraz pomoc w religijnym ich przeżywaniu,

-          kształtowanie umiejętności odczytywania symboli religijnych oraz ich wyjaśniania,

-          zachęcanie do niesienia pomocy potrzebującym, ubogim przez włączanie się w akcje charytatywne,

-          uświadomienie dzieciom, że w dzisiejszych czasach Pan Jezus prowadzi nas do Boga za pośrednictwem Kościoła,

-          wdrażanie dzieci z niepełnosprawnością do radosnego i emocjonalnego przeżywania świąt i uroczystości w roku liturgicznym.

-          uwzględnianie w pracy indywidualnych możliwości edukacyjnych uczniów,

-          stosowanie pozytywnych wzmocnień w celu budzenia wiary we własne możliwości,

-          motywowanie uczniów do podejmowania wysiłku umysłowego

 

Ogólna charakterystyka programu

 

          Katecheza w Szkole Podstawowej w Rogowie realizowana jest w oparciu o program Wezwani przez Boga AZ-2-01/1.

Niniejszy program „Rok liturgiczny” stanowi poszerzenie treści zawartych w programie Wezwani przez Boga.

          Program nie narzuca sztywnej realizacji treści  w klasie. Obejmuje cykl roczny  związany z kalendarzem roku liturgicznego w Kościele, który zamierza realizować w roku szk. 2006/2007.

Przewidywane efekty obejmują zdobycie umiejętności, wiedzy dotyczącej przesłania Boga w Piśmie świętym oraz wzmocnienie aktywnego uczestnictwa i przeżywania świąt i uroczystości w roku liturgicznym (uwzględniając dzieci niepełnosprawne jak i z trudnościami dydaktycznymi).

Treści zawarte w tym programie są usystematyzowane związane z obchodami świąt i uroczystości kościelnych.

Realizacja tego programu odbywać się będzie przez lekturę Pisma świętego, zabawę, muzykę plastykę, uroczystości.

          Osoby niepełnosprawne intelektualnie umysłowo, biorące udział w procesie nauczania religijnego, wymagają znacznie wydłużonego okresu intensywnego oddziaływania, nieustannego powtarzania, ćwiczenia na różne sposoby zakresu tej wiedzy, która już raz została podana, aby w ten sposób utrwalić ją w postaci nawyku i umiejętności.

Duże rozbieżności intelektualne oraz manualne w obrębie klasy integracyjnej stwarzają konieczność zróżnicowania stopnia trudności materiału oraz różnych form przekazu. Często zaburzenia sfery komunikacji słownej u dziecka wymuszają na katechecie słowo uzupełniać innymi formami, które odzwierciedlają wewnętrzne przeżycie  treści religijnej na zewnątrz. Wychowanek ograniczony intelektualnie wzbogaca swoje spostrzeżenia konkretem, przedmiotem, który może dotknąć, zobaczyć czy usłyszeć. Zainteresowanie dziecka przyciągają pomoce poglądowe (figurki, plansze, zdjęcia, obrazy itp.). Takie pomoce uwypuklają wypowiadane

zdania i słowa, rozbudzają poczucie estetyki i piękna oraz  rozwijają uwagę. Naprzemienne posługiwanie się  słowem i rysunkiem wzbudza w dziecku  zainteresowanie, mobilizuje go do wypowiedzi i działania.

          Realizując program „Rok liturgiczny” wykorzystam nowy środek dydaktyczny – będzie to kalendarz roku liturgicznego, który będzie nam towarzyszył na każdej katechezie. Wspólnie z dziećmi  będziemy go uzupełniać  o własnoręczne prace plastyczne (wykonane różnymi technikami) związane z przeżywanym świętem czy uroczystością.

Obraz pobudza wyobraźnię dziecka i staje się okazją do szerszych wypowiedzi słownych zawierających przeżycia emocjonalne. Dziecko niepełnosprawne intelektualnie na swój sposób interpretuje obraz. Dlatego myślę, że ilustracje związane z przeżywaniem roku liturgicznego posłużą do rozbudzenia zainteresowań poznawczych, do poszerzania wiadomości (kalendarz roku liturgicznego będzie dużego formatu o wyrazistej kolorystyce).

Zakładam, że kalendarz ten przyniesie pozytywny skutek – zachęci dzieci do działania jak i czynnego udziału w obrzędach chrześcijańskich w kościele.

Jeżeli chodzi o dozowanie treści biblijnych dzieciom niepełnosprawnym umysłowo, to nie tylko wykorzystam słowo zawarte w Piśmie świętym ale dodatkowo posłużę się obrazami z Biblii dla młodzieży czy dzieci, co dodatkowo wzmacnia w dzieciach pojęcie Pisma świętego.

 

Znaczenie innowacji

 

          Edukacja i wychowanie w procesie dydaktycznym polega na harmonijnej realizacji przez nauczycieli  zadań  w zakresie nauczania, kształcenia, umiejętności i wychowania. Realizując te założenia nie wolno nam zapomnieć w wychowaniu religijnym jako integralna potrzeba w rozwoju każdego człowieka.

Środkiem zaradczym prowadzącym do ocalenia zapomnienia czy zeświecczenia obchodów świąt i uroczystości może być celowe  zapoznanie młodych ludzi z obrzędami oraz z duchowym, emocjonalnym przeżywaniem świąt i uroczystości w Kościele.

Opierając się na wieloletnich doświadczeniach mogę stwierdzić, iż praktyki religijne (w tym święta i uroczystości) ulegają ciągłym przemianom  w kierunku zeświecczenia. W związku z tym uważam, że „rok liturgiczny” jest nieodzowny do kształtowania przyszłych postaw religijnych, chrześcijańskich także dzieci niepełnosprawnych intelektualnie  czy z trudnościami dydaktycznymi.

Dziecko w wieku szkolnym rozpoczyna uzyskiwanie informacji i otaczającym je świecie w sposób możliwie systematyczny. Poznaje rzeczywistość już w sposób zamierzony jak i mimowolny (praktyki religijne wypełniane w domu rodzinnym).

          Wykorzystanie tematyki roku liturgicznego w Kościele, upowszechnienie obrzędowości   jak i duchowości można w wieku szkolnym urozmaicić pracą na katechezie.

Dzięki zabawom, zajęciom związanym z przeżywaniem świąt, dzieci przyswajają nowe treści, pobudzają wszystkie funkcje poznawcze jak spostrzegawczość, uwagę, pamięć, wyobraźnię, myślenie.

Wykorzystanie treści kalendarza liturgicznego w pracy z dziećmi jest również doskonałą „szkołą” wychowania religijnego i moralnego. Ma również wpływ na kształtowanie wrażliwości chrześcijańskiej jak i estetycznej.

          Przygotowany cykl zajęć ma sprzyjać wszechstronnemu rozwojowi dziecka dzięki uwzględnieniu jego potrzeb intelektualnych, emocjonalnych i estetycznych.

Dobór treści edukacyjnych i wychowawczych ma  prezentować całościowy obraz roku liturgicznego, a stosowane metody i formy pracy są dostosowane do potrzeb i możliwości pracy dziecka w wieku 11 lat. Jednocześnie jednym z celów przygotowanego programu jest to, aby zadania i ćwiczenia były nie tylko rozwijające poznawczo czy wychowawczo, ale także ciekawe z punktu widzenia dziecka oraz uczyły je współpracy w klasie integracyjnej (od pracy w parze począwszy na pracy w grupie skończywszy).

 

Organizacja innowacji

 

1.      Zaprezentowanie innowacji pedagogicznej na Radzie Pedagogicznej i uzyskanie jej akceptacji.

 

2.      Zajęcia będą organizowane w cyklu rocznym w klasie V c szkoły podstawowej    przez katechetę i wychowawcę według opracowanego harmonogramu.

 

3.      Przedstawienie innowacji rodzicom uczniów klasy V c we wrześniu 2006 r. na spotkaniu z rodzicami oraz zachęcanie ich do kontynuacji katechez w domu.

 

 

4.      Diagnoza wstępna dotycząca obchodów i przeżywania Świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy.

 

 

5.      Zakładam systematyczną ewaluację poprzez:

 

-     uzupełnianie planszy różańcowych, adwentowych czy wielkopostnych,

-          gry planszowe podsumowujące dany okres liturgiczny lub święto,

-          prace plastyczne wykonywane w czasie zajęć.

 

 

6.      Przeprowadzenie wśród uczestników innowacji ankiety końcowej, badającej zmianę w przeżywaniu emocjonalnym świąt i uroczystości roku liturgicznego.

 

 

 

7.      W trakcie realizacji innowacji pedagogicznej zostaną zorganizowane:

-          szkolny konkurs plastyczny  „Szopka Bożonarodzeniowa”,

-          quiz tematyczny związany z obchodami i przeżywaniem świąt i uroczystości w roku liturgicznym.

 

 

 

 

 

 Diagnoza wstępna:

dotyczy obchodów i przeżywania świąt oraz uroczystości w roku liturgicznym.

 

 

W realizacji innowacji będą wykorzystane m. in. metody:

 

-          aktywizujące,

-          gry i zabawy,

-          przygotowane oraz improwizowane inscenizacje,

-          konkursy,

-          praca w grupach.

 

 

 

 

 

 

Zasady prowadzenia katechezy:

 

-          zasada integracji kształcenia i wychowania,

-          zasada łączności teorii z praktyką,

-          zasada różnicowania treści i form kształcenia,

-          zasada konieczności liczenia się z możliwościami ucznia.

 

 

 

 

 

Ewaluacja innowacji pedagogicznej:

 

 

Zrealizowana innowacja pedagogiczna zostanie poddana ewaluacji poprzez:

-          zorganizowanie quizu tematycznego związanego z obchodami i przeżywaniem świąt i uroczystości kościelnych w roku liturgicznym,

-          przeprowadzenie ankiety końcowej „Jak przeżywałem(am)   święta i uroczystości w roku liturgicznym”.

 

Układ tabelaryczny realizacji innowacji pedagogicznej

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Nowy rok-nowa przygoda

 

- diagnoza wstępna

wrzesień

 

 

 

Bóg potrzebuje Ciebie – Matka Boża Różańcowa

Łk 1, 26-38

-          omówienie Zwiastowania Maryi,

 

-          nauka modlitwy różańcowej na podstawie schematu rysunkowego,

 

-          poznanie tajemnic różańca św. oraz rozumienie wyrażeń: radość, światło, smutek, chwała

 

-          improwizowana inscenizacja sceny „Zwiastowania Maryi”,

 

-          wykonywanie prac plastycznych przedstawiających tajemnicę różańca św. różnymi technikami,

 

-          rozumienie potrzeby duchowej i chęci modlitwy różańcowej w kościele i w domu.

 

 

październik

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          opowiada historię „Zwiastowania Maryi”,

-          improwizuje inscenizację sceny zwiastowania,

-          potrafi wymienić tajemnice różańca św.,

-          przyporządkowuje sceny z życia Maryi i Jezusa do danej tajemnicy,

-          wykonuje pracę plastyczną dotyczącą wybranej tajemnicy różańca św.,

-          potrafi modlić się różańcem,

-          w miarę możliwości stara się uczestniczyć w nabożeństwie różańcowym.

 

 

 

 

 

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Uroczystość Wszystkich Świętych i Dzień Zmarłych

J 14, 2-3

 

-          mój święty patron w niebie,

 

-          omówienie znaczenia ludzkiego życia na ziemi na podst. Opow. B. Ferrero „Do widzenia, panie Borsuku!”

 

-          ukazanie wartości chrześcijańskich związanych z obchodami Uroczystości Wszystkich Świętych i Dnia Zmarłych,

 

-          odwiedzanie grobów swoich bliskich a także poległych za Ojczyznę,

 

-          potrzeba modlitwy za dusze zmarłych.

Październik, listopad

 

 

 
Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          zna imię swojego patrona w niebie,

-          potrafi modlić się za zmarłych „Wieczny odpoczynek...” oraz „Dobry Jezu...”,

-          zna symbole chrześcijańskie związane z grobem zmarłego (grób, krzyż, znicz, kwiaty, pomnik, św. pamięci),

-          wie, jak należy zachować się na cmentarzu,

-          zna datę Uroczystości Wszystkich Świętych i Dnia Zmarłych,

-          wie, że 1 listopada to święto, które nakazuje uczestniczyć we Mszy św.

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Gdy adwentowy dzień nadchodzi- ADWENT

Iz 42, 1-4

J 3, 16-17

 

-          omówienie i wyjaśnienie proroctwa Izajasza,

 

-          ukazanie adwentu jako okresu liturgicznego, przygotowującego na przyjście Jezusa Chrystusa,

 

-          nauka piosenki pt. „Gdy adwentowy dzień ...”,

 

-          wspólne złożenie z gotowych elementów drabinki adwentowej oraz umieszczanie na niej swoich dobrych uczynków,

 

-          autorefleksja nad swoim postępowaniem, określanie swoich mocnych i słabych stron zachowania,

 

-          poznanie symboli adwentowych,

 

-          udział we Mszy św. poświęconej Matce Bożej – Roraty jako czekanie i przygotowanie na przyjście Zbawiciela,

 

-          uzupełnianie kalendarza adwentowego.

 

grudzień

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          potrafi własnymi słowami opowiedzieć proroctwo Izajasza,

-          wyjaśnia co to jest adwent i jak długo trwa,

-          wie, że adwent rozpoczyna rok liturgiczny,

-          śpiewa piosenkę „Gdy adwentowy dzień nadchodzi”,

-          rozpoznaje symbole adwentowe  i nazywa je (drabinka adwentowa, wieniec adwentowy, lampion, roratka, kalendarz adwentowy, Roraty, kolor fioletowy),

-          wymienia kilka przykładów dobrego zachowania, ilustruje je,

-          uzupełnia kalendarz adwentowy

 

 

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Uroczystość  Narodzenia Pańskiego

Łk 2, 1-7

 

-          omówienie fragmentu Ewangelii wg św. Łukasza,

 

-          rozmowa na temat przeżywania Świąt Bożego Narodzenia,

 

-    tradycje świeckie i

     religijne związane

     ze świętami,

 

-          odczytywanie i rozumienie symboli religijnych,

 

-          nauka kolędy z XVIII w. „Gdy śliczna Panna”,

 

-          konkurs plastyczny „Szopka Bożonarodzeniowa”,

 

-          wigilia klasowa

 

grudzień

 

 

 
Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          opowiadanie na temat przeżywania wigilii i Świąt Bożego Narodzenia,

-          wymienia i omawia symbole religijne (tradycje i potrawy wigilijne, opłatek, stół wigilijny i wolne miejsce przy nim, śpiewanie kolęd, czytanie fragmentu Pisma św. mówiącego o narodzeniu Jezusa),

-          śpiewa kolędy i pastorałki,

-          w miarę możliwości bierze udział w konkursie plastycznym „Szopka Bożonarodzeniowa”.

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Święto Objawienia Pańskiego

Mt 2, 1-11

 

-          pokłon Trzech Króli i oddawanie pokłonu Jezusowi,

 

-          poznanie treści Święta Trzech Króli,

 

-          poznanie skrótów, które piszemy  na drzwiach swoich domów oraz znaczenie darów, które przynieśli,

 

-          Objawienie Pańskie a wizyta duszpasterska w naszym domu,

 

-          wdrożenie do życia z  wiary: uczestnictwo we Mszy św., święcenie kadzidła i kredy, pisanie na drzwiach skrótów K+M+B+2007

 

styczeń

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          zna historię przybycia Mędrców do żłóbka,

-          zna nazwę święta „Objawienie Pańskie”,

-          wymienia dary jakie przynieśli   Jezusowi i zna ich znaczenie,

-          wie, kiedy obchodzimy święto Objawienia Pańskiego i, że jest to święto nakazane czyli zobowiązujące do uczestnictwa we Mszy św.,

-          potrafi napisać symbol Trzech Króli,

-          zna znaczenie wizyty duszpasterskiej w domu

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

 

Ofiarowanie Pana

Jezusa w świątyni, Święto Matki Bożej Gromnicznej

 

Łk 2, 22-32

 

-          poznanie perykopy biblijnej przedstawiającej sceny ofiarowania Pana Jezusa w świątyni,

 

-          odniesienie ofiarowania Pana Jezusa do naszego chrztu,

 

-          poznanie Jezusa Chrystusa jako tego, który prowadzi ludzi do Boga Ojca,

 

-          nauka pieśni „Wy jesteście na ziemi światłem mym”

 

-          wdrażanie do życia z wiary (data Święta Ofiarowania Pana Jezusa, poznanie drugiej nazwy tego święta jako Święto Matki Bożej Gromnicznej, zabieranie na Mszę św. gromnicy-symbolu światła).

 

 

luty

 

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          chętnie bierze udział w improwizowanej inscenizacji sceny ofiarowania Pana Jezusa w świątyni,

-          wie, że przez nasz chrzest zostaliśmy przedstawieni Bogu,

-          zna dwie nazwy święta oraz kiedy je obchodzimy,

-          potrafi wyjaśnić symbol świecy – gromnicy,

-          umie śpiewać pieśń pt. „Wy jesteście na ziemi światłem mym”,

-          wie, że w dzisiejszych czasach Pan Jezus prowadzi ludzi do Boga za pośrednictwem Kościoła, potrafi określić kiedy jest światłem dla środowiska, w którym żyje.

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

Wielki Post

 

Mt 4, 1-11

 

Proklamacja Słowa Bożego

-          poznanie fragmentu Ewangelii dotyczącego kuszenia Jezusa na pustyni,

 

-          odniesienie liczby „czterdzieści” do przygotowania się wiernych przez post i modlitwę do okresu wielkanocnego,

 

-          symbole i obrzędy wielkopostne:

·        liczba 40,

·        popiół,

·        krzyż,

·        fiolet,

·        gorzkie żale,

·        droga krzyżowa.

 

- wdrażanie do życia z wiary (głębsze przeżycie Wielkiego Postu poprzez osobiste zaangażowanie się w obrzędy tego okresu.

Luty, marzec

 

 

 

Uwielbiamy Krzyż Twój , Panie

 

Mt  27, 32-38

-          Sens najważniejszego     symbolu wielkopostnego jakim jest Krzyż i dojście do osobistej adoracji Jezusa ukrzyżowanego,

 

-          poznanie stacji Drogi krzyżowej na podstawie ilustracji,

 

-          układanie modlitw do wybranych stacji,

 

-          nauka pieśni „Na drodze Cię Jezu spotykam ...”

 

-          uzupełnianie planszy Wielki Post,

 

-          układanie stacji z puzzli,

 

-          modlitwa „Któryś za nas cierpiał rany ...”

 

marzec

 

 

 

Jako dziecko Boże przeżywam Triduum Paschalne

Mt 21, 1-11

Mk 14, 22-25

J 19, 16-24

J 19, 38-42

 

-          Poznanie znaczenia słów „Triduum Paschalne”,

 

-          Improwizowana inscenizacja dni Wielkiego Tygodnia,

 

-  poznanie opowiadania „Słowik i róża” B. Ferrero jako przykład sensu ofiary dla innych,

 

-  wdrażanie do życia z      wiary  (motywowanie uczniów do owocnego uczestnictwa w uroczystościach Świętego Triduum Paschalnego, uzupełnianie planszy „Moja Wielkopostna Droga”)

 

kwiecień

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          opowiada fragment Ewangelii dotyczącej kuszenia Jezusa na pustyni,

-          kojarzy liczbę dni kuszenia Jezusa z liczbą dni postu,

-          prezentuje wielkopostne symbole religijne,

-          adoruje krzyż poprzez modlitwę Drogi krzyżowej,

-          podporządkowuje ilustracje stacji Drogi Krzyżowej do podpisów,

-          zna pieśń „Na drodze Cię Jezu spotykam”,

-          zna modlitwę „Któryś za nas cierpiał rany ...”,

-          omawia ostatnie dni z życia Pana Jezusa,

-          zna sens ofiary Pana Jezusa

-          uzupełnia planszę  Moja Wielkopostna Droga”

 

 

 

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

 

Bóg mnie kocha i daje mi zbawienie –Zmartwychwstanie Pana Jezusa

 

Łk 16, 1-8

 

-          Poznanie okoliczności zmartwychwstania Pana Jezusa oraz zbawczej działalności Boga.

 

-          Święta Wielkanocne – święta radości,

 

-          tradycje chrześcijańskie związane ze Świętami Wielkanocnymi

 

-          nauka piosenki „Bóg nie umarł”,

 

-          znaczenie symboli wielkanocnych,

 

-          gra planszowa jako przypomnienie i utrwalenie wydarzeń Wielkiego Tygodnia i Zmartwychwstania Pańskiego

 

kwiecień

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

-          wie, dlaczego Bóg daje zbawienie,

-          wyjaśnia słowa Zmartwychwstanie Pana Jezusa,

-          potrafi opowiedzieć o tradycjach związanych z Wielkanocą,

-          rozpoznaje i określa symbole wielkanocne,

-          zna piosenkę „Bóg nie umarł ...”

 

 

 

 

 

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

 

 

 

Duch Święty jest darem dla nas -           

Zesłanie Ducha Świętego

 

Dz 2, 1-4

 

-          Zapoznanie się z fragmentem Pisma św. o Zesłaniu Duch św.

 

-          poznanie symboli Ducha św. (gołębica, wiatr, ogniki),

 

-          sakrament chrztu jako obdarowanie Ducha św.,

 

-          poznanie roli Ducha św. w Eucharystii,

 

-          życie z wiary (kończy się okres Wielkanocny, Kościół to przypomnienie wielkich wydarzeń z Wieczernika, każde wejście do kościoła to przypomnienie wielkich wydarzeń z Wieczernika)

 

 

maj

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

 

-          wie, co to jest Wieczernik i co się tam wydarzyło,

-          potrafi opowiedzieć perykopę biblijną Dz2, 1-4,

-          rozpoznaje symbole Duch św.,

-          wie, kiedy otrzymał od Boga Ducha św.,

-          potrafi wymienić kilka darów Ducha św.,

-          wie, że tym wydarzeniem kończy się czas Wielkanocy.

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

 

Maryja Matką Chrześcijan-

„Oto Matka Twoja”

 

Łk 2, 51-52

J 19, 26-27

 

-          poznanie fragmentów Ewangelii mówiących o życiu Maryi, Matki Pana Jezusa,

 

-          ukazanie Maryi jako naszej Matki w niebie, która rozumie nasze sprawy i jest naszą pomocą  na podstawie op. „Żołnierz Piotr” B. Ferrero,

 

-          Matka Boża Królową Polski,

 

-          Malowanie portretu Matki Bożej,

 

-          Życie z wiary (nabożeństwa majowe w kościele, przy figurach i krzyżach, prosimy Maryję o pomoc u Boga jako naszą pośredniczkę.

 

 

maj

 

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

 

-          zna historie z życia Matki Bożej,

-          opowiada fragmenty Ewangelii,

-          wie, że 3 maja to Święto Matki Bożej Królowej Polski,

-          wie, że poprzez modlitwę prosi Matkę Bożą o pomoc u Boga w naszych codziennych sprawach,

-          wykonuje kwiatek dla Maryi jako oddanie Jej czci,

-          zna kilka określeń Maryi z litanii Loretańskiej

 

 

Zadania

Formy realizacji

Termin

Uwagi

 

 

Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej

 

J 6, 48-51

 

-          Poznanie fragmentu Ewangelii,

 

-          Eucharystia,

 

-          Najświętszy Sakrament,

 

-          Kościół czci Chrystusa obecnego w Eucharystii,

 

-          Życie z wiary (uczestnictwo w procesji Bożego Ciała jest manifestacją wiary i wdzięczności Chrystusowi za Eucharystię.

 

czerwiec

 

 

 

 

 

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci w zakresie wiedzy i umiejętności

 

 

-          potrafi określić kiedy Pan Jezus ustanowił Sakrament Eucharystii,

-          wie, kto jest obecny w Najświętszym Sakramencie,

-          wyjaśnia w jaki sposób Kościół czci Chrystusa obecnego w Eucharystii,

-          zna nazwę Święta – Uroczystości Ciała i Krwi Pańskiej,

-          wie, że uczestnictwo w procesji jest manifestacją wiary.

LITERATURA:

 

A.     Klim – Klimaszewska, Innowcje pedagogiczne, „Podlaskie Zeszyty Pedagogiczne” nr 2, wyd. AP. Siedlce 2000.

A.     Klim – Klimaszewska, Osobowość nauczyciela- innowatora, „Doradca” nr 9, WOM Siedlce 1998.

E. Pawłowska, Arteterapia w katechezie specjalnej, „Oligokatecheza” nr 2, Gautentinum Gniezno 2004.

Ks. W. Kubik SJ, Zarys dydaktyki katechetycznej, Kraków 1990.

Adhortacja apostolska papieża Jana Pawła II, O katechizacji w naszych czasach, Kielce 1990.

Dyrektorium ogólne o katechizacji, Pallotinum, Poznań 1998.

Stawowy - Wojnarowska, Podstawy kształcenia specjalnego, Warszawa 1989.

Z. Sękowska, Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Warszawa 1998.

 

 

 

 

KATECHEZA DZIECI  Z TRUDNOŚCIAMI

         SZKOLNYMI  I  NIEPEŁNOSPRAWNYMI  UMYSŁOWO

 

 

            Sobór Watykański II w Deklaracji o wychowaniu chrześcijańskim zaznacza, że „wszyscy chrześcijanie, którzy jako nowe stworzenie dzięki odrodzeniu z wody i z Ducha Świętego nazywają się dziećmi Bożymi i są nimi, mają prawo do wychowania chrześcijańskiego”.

            Z nakazu Chrystusa Pana: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody, (...) uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem” Mt 28, 19-20, każda osoba ludzka ma niepodważalne prawo do poszukiwania prawdy religijnej i przyjmowania jej w sposób wolny od przymusu.

Dostrzegamy, że Chrystusowy nakaz jest obowiązującym prawem każdego człowieka, niezależnie od tego, w jakich warunkach się znajduje. Takie prawo obejmuje również wszystkich tych, którzy w jakikolwiek sposób odbiegają od przyjętej normy rozwoju. Sam fakt, że człowiek dysponuje mniejszymi lub większymi zdolnościami umysłowymi, w niczym nie zmienia jego podstawowej wartości i godności.

            Papież Jan Paweł II podkreśla, że upośledzeni ze względu na ich szczególną sytuację życiową wymagają specjalnej troski „Mają oni prawo tak samo, jak ich rówieśnicy, poznać – tajemnicę wiary-. Większe trudności, na jakie napotykają, zwiększają jeszcze zasługę ich własnych wysiłków, jak i wysiłków ich wychowawców”.

Katecheza specjalna w dużej mierze korzysta ze współczesnych doświadczeń katechetyki ogólnej, psychologii i pedagogiki.

            Dyrektorium ogólne o katechizacji mówi, że katecheza daje podwaliny pod budowę wiary. Katecheza ma na celu znaleźć odpowiedni język dla wszystkich współczesnych dzieci, młodzieży, dla analfabetów, nieuczonych albo stojących na niskim stopniu cywilizacji, nawet dla upośledzonych fizycznie czy umysłowo.

Głównymi zadaniami katechezy są:

a)      rozwijanie i poznawanie wiary

b)      doprowadzenie do liturgii

c)      prowadzenie formacji moralnej

d)      nauczenie modlitwy

 

 

ad. a)

Osoba katechizowana powinna systematycznie pogłębiać treści wraz ze swym rozwojem. Daje to możliwość aktywnego i dojrzałego odkrywania wiary.

 

ad. b)

Należy nieustannie podkreślać, że Chrystus jest obecny w Kościele, szczególnie w czynnościach  liturgicznych.

 

ad. c)

Katecheza pokazując prawdy Chrystusa, powinna doprowadzić do wewnętrznej przemiany i zmiany motywacji dotychczasowego działania.

 

ad. d)

Fundamentem nauki dialogu z Bogiem staje się modlitwa „Ojcze nasz...”. Spotkanie katechetyczne, przeniknięte duchem modlitwy ma doprowadzić do postawy adoracji, uwielbienia i prośby.

 

 

            Celem pracy z dzieckiem specjalnej troski jest doprowadzenie go do udziału w pracy oraz w życiu społecznym. Ponadto należy podjąć wysiłek, aby dziecko miało możliwość zwiększonego udziału w różnorodnych dziedzinach pracy i życia społecznego. Powinny zniknąć wszelkie bariery i przeszkody z zakresu życia psychicznego i fizycznego.

Jest rzeczą ważną, aby dziecko specjalnej troski miało okazję, w miarę własnych możliwości, pracować dla społeczeństwa. Jest sprawą naturalną, aby w pracy wykorzystywać wszelkie dostępne środki i inicjatywy, w celu zmniejszenia różnic między światem ludzi niepełnosprawnych a ludzi pełnosprawnych.

Warto zauważyć, że dydaktyka specjalna opera się na zasadach dydaktyki ogólnej.

Program katechizacji powinien uwzględnić następujące uwarunkowania:

-         rodzaj i stopień upośledzenia,

-         możliwość realizacji przyjętego programu,

-         wiek ucznia,

-         miejsce kształcenia.

Stąd wynika, że każde dziecko lub grupa klasowa domaga się indywidualnego programu nauczania, zawierającego wspomniane kryteria.

            Literatura fachowa wyróżnia w procesie nauczania specjalnego kilka podstawowych etapów:

-         uświadomienie uczniom celów i zadań dydaktycznych,

-         zaznajomienie z nowym materiałem,

-         kierowanie procesem uogólniania,

-         utrwalenie wiadomości,

-         kształtowanie umiejętności, nawyków i przyzwyczajeń,

-         wiązanie teorii z praktyką,

-         kontrola i ocena wyników nauczania.

Trzeba pamiętać, że w katechizacji obowiązkiem katechety  jest pełne współdziałanie z nauczycielami oraz wychowawcami danej grupy.

Główny nacisk musi być położony na dążenie do rozwoju duchowego dziecka lub młodzieży.

Katecheza specjalna powinna stanowić szczególne wzbogacenie programu realizowanego w szkole i poszerzać zakres wiedzy i umiejętności o elementy bazujące na prawdach wiary i Tradycji Kościoła. Przekaz wiary nie może być oderwany od programu realizowanego w danej szkole czy placówce. Katecheza specjalna nie może być oderwana od wydarzeń aktualnie mających miejsce w szkole. Wówczas ta katecheza, niejako w sposób automatyczny, zostaje włączona w cały proces rewalidacji i uzupełnia go o dziedzinę wychowania religijnego. Tak rozumiana katechizacja, we wszystkich jej formach i na jej szczeblach, ma za zadanie poszerzenie zakresu umiejętności i nawyków o takie, które umożliwiają skuteczne ukazanie wiary, aby katechizowani osiągnęli możliwie najwyższy poziom religijnej dojrzałości. U osób głębiej upośledzonych trzeba założyć, że owa wiedza, umiejętności i nawyki muszą obejmować między innymi właściwe sposoby zachowania w świątyni w czasie różnych nabożeństw czy uroczystości. Trzeba również wytworzyć sposoby wyrażania znaków przynależności do społeczności religijnej, takie jak: znak krzyża, klękanie, różne postawy, zachowanie, dojrzałe i rozważne wykonywanie praktyk życia religijnego itp.

 

 

            Krzysztof  M. Lausch w publikacji „Teoretyczne postawy katechizacji osób głębiej upośledzonych umysłowo” wyodrębnia sześć istotnych aspektów wychowania religijnego:

1.      biblijne

2.      eklezjalno – liturgiczne (chodzi o chęć przynależności do Bożej Rodziny, uczestnictwa we wspólnej Mszy św.)

3.      do diakoni (czyli wychowanie do działania na rzecz danej wspólnoty rodzinnej, szkolnej itp.)

4.      do życia społecznego (doprowadzenie do umiejętnego i odpowiedniego zachowania się w danej sytuacji)

5.      do realizowania samego siebie

6.      do życia w określonym świecie i kulturze (tu należy zwrócić uwagę na wytwarzanie nawyków poszanowania drugiego człowieka, opiekowania się przyrodą itp.)

 

Program katechizacji specjalnej opiera się na programie ogólnie przyjętym i z niego też wynika, ma być w łączności z założeniami wychowania religijnego, jego kontynuacją i uzupełnieniem.

Katecheta znając swoich podopiecznych, powinien samodzielnie, przy użyciu swojej inwencji, dokonać adaptacji programu szkół masowych do możliwości swoich podopiecznych. To katecheta tworzy osobiście program ramowy i szczegółowy swojej pracy w danej grupie katechetycznej. Program ma uwzględnić różne współdziałania w sprawach wiary z domem rodzinnym katechizowanych. Katecheta powinien szukać coraz to nowych dróg, środków i dostępnych mu metod atrakcyjnych w pracy dydaktycznej. W tworzeniu programu nauczania katechecie pomogą wcześniejsze hospitacje na zajęciach poza katechetycznych danej grupy, ponadto kontakt z wychowawcą, rodzicami i poznanie środowiska, a także znajomość dokumentacji dziecka.

            Ważnym elementem w pracy katechetycznej jest dotarcie do dziecka z przekazywanym materiałem. Należy stosować wszelkie możliwe środki dydaktyczne, formy i metody, które są czytelne dla katechizowanego.

Bogactwo warsztatu pracy katechety, jego odpowiednie kwalifikacje oraz właściwe działanie sytuacyjne i dydaktyczne sprawiają, że nauczanie spraw wiary staje się atrakcyjne i prowadzi do właściwych przeżyć dziecka. Owoc wiary, to odpowiedź dana przez zaangażowany udział dziecka w liturgii.

Katechizacja osób niepełnosprawnych to nie tyle lekcja religii, co nagromadzenie wzruszeń subiektywnych, zbiorowych. W wychowaniu i nauczaniu trzeba się liczyć z faktem, że działa na nie kojąco muzyka, śpiew.

            Chodzi głównie o dowartościowanie dziecka w jego własnych oczach, o pobudzenie wiary we własne możliwości. Dlatego w katechizacji trzeba dostarczyć im takich pomocy naukowych, które pomogą ich pobudzić do działania praktycznego, dostępnego dla zmysłów, tego co wiąże się z ich własnym życiem i odczuwaniem. 

Jednak trzeba pamiętać, że dzieci te szybciej się męczą, dlatego nie może to być jednostka metodyczna, jasno zaplanowana, lecz powinno to być szereg fal takich jak: gesty, ruchy, powtarzania, śpiew i pokazywanie. Dla tych osób wychowawca i katecheta to ten, co okazuje im życzliwość, niesie im radość i dostrzega w nich dobro.

            W pracy katechetycznej sprawdzają się następujące środki dydaktyczne:

1.      Teczki tematyczne – to teczki biurowe formatu A4; każda ma swój tytuł. Zbiera się do nich dany materiał na cały rok, w celu wzbogacenia warsztatu pracy dla potrzeb katechezy, jak i dla tworzenia gazetek okolicznościowych.

2.      Albumy okolicznościowe – nauczyciel, katecheta sam przygotowuje karty z opracowanymi treściami religijnymi, mogą to być zdjęcia z wycieczki innej grupy.

3.      Kalendarze adwentowe i wielkopostne – to materiał graficzny, który dziecko samodzielnie uzupełnia z dnia na dzień. Dziecko oznacza np. swoje praktyki religijne wg wcześniejszych ustaleń. Wykonane zadania mają na celu zaktywizować uczniów w systematycznym przeżywaniu praktyk religijnych.

4.      Okolicznościowe listy – to materiał graficzny przybliżający aktualne święto liturgiczne lub wydarzenie z życia religijnego (np. Trzech Króli, Wszystkich Świętych, Droga Krzyżowa).

5.      Gry i zabawy – wykorzystanie różnych metod aktywizujących dzieci (gry planszowe, puzzle, zgaduj-zgadula).

6.      Prowokacja książką lub gazetą – katecheta przynosi książkę lub gazetę z aktualną informacją przeżywaną w Kościele (rocznica śmierci Jana Pawła II, obchody odpustowe św. Wojciecha w Gnieźnie). Katecheta pyta ucznia „Czy wiesz, że ...? Uczniowie przez to ćwiczenie interesują się aktualnymi wydarzeniami.

7.      Wychowanie do diakonii – to ćwiczenie wychowawcze zmierzające do zauważenia przez katechizowanych sytuacji np. chorego kolegi czy koleżanki.

8.      Ikonografia chrześcijańska – to symbole religijne, obrazy, figury.

9.      Pomoce audiowizualne  - to nagrania kaset wideo, filmy np. Opowieści biblijne, nagrania muzyki itp.

10.  Prywatne fotografie – to materiały z przeżytych wycieczek, pielgrzymek.

 

Na zakończenie należy stwierdzić, iż źródłem owocności pracy katechety staje się ciągłe bazowanie do doświadczenia dzieci nieustanne odwoływanie się do ich przeżyć.

 

 

Literatura:

Adhortacja apostolska papieża Jana Pawła II, O katechizacji w naszych czasach, Kielce 1990.

Dyrektorium ogólne o katechizacji, Pallotinum, Poznań 1998.

K. M. Lausch, Teoretyczne podstawy katechizacji osób głęgiej upośledzonych umysłowo, Warszawa 1987.

Stawowy – Wojnarowska, Podstawy kształcenia specjalnego, Warszawa 1989.

Z. Sękowska, Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Warszawa 1998.

R. Rybicki, Wprowadzenie do pedagogiki chrześcijańskiej, Laski – Warszawa 1982.

 

Na podstawie wyżej wymienionej lektury opracowała: Violetta Antkowiak